De 'zaak' betreft de toestand en het bestuur van de Nederlandsche Schouwburg te Antwerpen, waarvan Frans van Doeselaer sedert 1882 de directie waarnam. Reeds in 1886 kloeg De Vlaamsche kunstbode over de slechte gang van zaken en hekelde het de vertoning van 'draken' door de Nederlandsche Schouwburg van Antwerpen (jrg. VXVI (1886), p. 233).
Emmanuel Rosseels, lid van de Antwerpsche tooneelraad, stelde tijdens het twintigste Nederlandsche taal– en letterkundig congres (Amsterdam, 1887) de exploitant aansprakelijk voor deze gang van zaken. Al die jaren voerde Paul Billiet een heftige polemiek in de Koophandel van Antwerpen tegen de directie van de Nederlandsche Schouwburg, die volgens hem de kunst verkrachtte. Zie onder meer de Koophandel van Antwerpen van 16 februari 1889, p. 1.
Het verslag over het toneeljaar 1889–1890, dat de toneelcommissie onder het voorzitterschap van Jan van Rijswijck voor de gemeenteraad opstelde, constateerde én het 'vreemde' repertorium én het feit dat Frans van Doeselaer met verlies werkte. Zie het Gemeenteblad van 1890 (tweede halfjaar, p. 122). Van Doeselaer, die voorheen door de toneelcommissie op de vingers getikt was, had bij Rooses het opvoeren van 'draken' trachten te verantwoorden door te wijzen op financiële tekorten; zie zijn brief aan Rooses van 20 oktober 1889 in het AMVC (D573, 30976/94).
In de zittingen van het Antwerpse Taalverbond van
10
en
31 oktober 1889
hekelden Emmanuel Rosseels, Gustaaf de Lattin, Pol de Mont en Bernard Bolle zowel het repertorium als de gebrekkige opvoering, de keuze van de muziek tussenin, de kostumering enz. Een commissie tot nadere studie van de toestand werd opgericht, met als leden Rosseels, De Mont, De Lattin en Hendrik Baelden. Deze commissie, die in de schoot van het Antwerpse Taalverbond was opgericht, zou vervolgens verslag uitbrengen aan de Tooneelcommissie, waarvan de meeste leden ook lid van het Taalverbond waren: Jan van Rijswijck, Jan Florus, Nicolaas Jan Cupérus, Frans Gittens, Emmanuel Rosseels en Max Rooses. Zie het Verslagboek Volkskunde (p. 47-57) in de documentatie over het Taalverbond, (AMVC (T106/D).
Paul Billiet publiceerde dit verslag van de toneelcommissie van het Taalverbond
aan de Tooneelraad van Antwerpen
in de Koophandel van Antwerpen (22–23 december 1889), p. 1. Bij al de grieven aan het adres van het bestuur werd ook gesuggereerd dat het 'caveau' (drinkhuis) terug bij de schouwburg diende te worden gevoegd, als meerdere bron van inkomsten voor de directie en tot groter gemak van het publiek. Tegen de uitbating van het 'caveau' door de schouwburgdirectie verzette Paul Billiet zich ten zeerste, want volgens hem zou deze het kunstdoel verwaarlozen ten voordele van de exploitatie van het 'caveau'.
De vrede tussen Frans van Doeselaer en Paul Billiet zou echter niet zo vlug getekend worden. Zie
Billiet, Hoe en door wie het Nederlandsch tooneel en de Vlaamsche opera te Antwerpen gesticht werden (Antwerpen, G. Janssens, 1918), waarin de tribulaties tussen Paul Billiet en Van Doeselaer naar aanleiding van de inrichting van de lyrische drama's in de Nederlandsche Schouwburg van Antwerpen weergegeven worden.
In de Koophandel van Antwerpen verschenen in het toneeljaar 1889–1890 geen besprekingen van toneelopvoeringen in de Nederlandsche Schouwburg, terwijl de opvoeringen in de Théâtre Royal, het Théâtre des Variétés en de Scala wel besproken werden. Wel werden vanaf het toneeljaar 1890–1891 de lyrische drama's besproken, maar de wrijvingen tussen de directie van de Nederlandsche Schouwburg en de redactie van de Koophandel van Antwerpen bleef aanhouden. Zie de Koophandel van Antwerpen van 4 september 1890 (p. 3), 18 september 1890 (p. 3), 20 september 1890 (p. 3) en 26 september 1890 (p. 3).